en
GENEL BİLGİ


KAZI ALANLARI

Dummy Image Dummy Image
YASSITEPE HÖYÜĞÜ (VI NO'LU ALAN)

Yassıtepe Höyüğü, İzmir Bornova ilçesi Kazım Dirik mahallesi sınırları içinde, Ege Üniversitesi Hastanesi güneyinde yer almaktadır. Manda Deresi'nin kuzeyinde bulunan, orta boyda, basık bir höyüktür. Yassıtepe 7 metreye yaklaşan yüksekliğe sahip olmasına karşın, çevresi derelerin getirdiği alüvyonlarla dolması nedeniyle, günümüzde 1-2 m yüksekliğinde alçak yayvan bir tepe şeklini almıştır. Yarısı, yakın zamanda inşa edilen konutların altında kalan yerleşim alanı, 2005 yılından sonra tescil edilmesiyle bütünüyle koruma altına alınmıştır. Denizden yüksekliği 19 m olan höyük, kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 200 m, doğu-batı doğrultusunda ise 150 m uzunluğundadır.

Yeşilova Höyüğü kazı programı kapsamında 2010 yılında başlatılan erken kazı çalışmalarında, kültür tabakalarının höyüğün merkezinde yüzey toprağının hemen 10 cm altında başladığı, üzerine yapılan yol ve tarımsal faaliyetler nedeniyle alttaki kalıntıların kısmen tahrip olduğu görülmüştür. Yassıtepe'de dört kültür katına ait 14 mimari tabaka ortaya çıkartılmıştır.

I. Kültür Katı: Roma Dönemi II. Kültür Katı: Tunç Çağ A. Orta Tunç Çağ 1-2 B. Erken Tunç Çağ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 III. Kültür Katı: Kalkolitik (Orta) 1, (Erken) 2 IV. Kültür Katı: Neolitik (Geç ?)

Yassıtepe'de ilk yerleşim, günümüzden 8 bin yıl önce Neolitik Çağ'ın sonuna doğru Yeşilova Höyüğü'nün devamında yeni bir yerleşme olarak başlamıştır. Hünüz mimari bulgulara ilişkin kesin bulgulara sahip olmamamıza karşın ele geçen bazı çanak çömlek parçaları bu dönemi işaret etmektedir. İlk Egeli toplulukların MÖ.5700 civarında bölgeyi terk etmesinin ardından 200-300 yıl sonra, Güney Doğu Avrupalıların doğuya doğru hareketlenerek yerleşmeye başladıklarını ortaya koymaktadır. Kalkolitik dönem halklarına ait bu toplulukların daha basit ve ilkel yaşam tarzlarıyla belki de ağırlaşan Batı Anadolu çevre şartlarına uyum sağlamaya çalıştıklarını anlıyoruz. Yassıtepe'de bu katlar III. Tabaka ile temsil edilir. Höyüğü en uzun süreli yerleşimi Erken Tunç Çağı'nda olmuş, kazılan alanlarda bugüne kadar toplam 14 mekân tespit edilmiştir. Yassıtepe Höyüğü Erken Tunç Çağı yerleşiminde, büyüklük ve yayılım tarzı açısından kent oluşumu için gerekli mimari ve ekonomik nedenlerin henüz oluşmadığı anlaşılmaktadır. Önceden planlanan ve inşa edildikten sonra sadece dış yerleşim alanında yeni yapılar kurma olanağı tanıyan, merkez kesiminde yeni mimari eklere olanak tanımayan "Anadolu Yerleşim Planı" Yassıtepe'de de dar bir alanla sınırlı kalmayı gerekli kılmıştır. Yassıtepe Höyüğü Erken Tunç Çağı tabakalarından elde edilen Ca14 analizleri MÖ 3020 -2900 ile MÖ 2880-2830 yılları arasındaki bir süreci işaret etmektedir. Dolayısıyla elde edilen tarihler ve bulgular Yassıtepe'de Erken Tunç Çağ'ın başlarında Troya I ve öncesine giden kültürel bir sürecin yaşandığını ortaya koymaktadır.

YEŞİLOVA HÖYÜĞÜ (I-V NO'LU ALANLAR)

Yeşilova Höyüğü yayılım alanı içinde Neolitik dönemden Roma dönemine kadar birçok kültürün yaşadığı anlaşılmıştır. Buna göre kültür katları yüzeyden başlayarak;
I. Kat Roma Dönemi
II. Kat Tunç Dönemi
III. Kat (1-2 tabakaları) Kalkolitik Dönem
IV. Kat (1a-c,3-8 tabakaları) Neolitik Dönem olarak saptanmıştır.

Yeşilova Höyük’teki ilk yerleşim günümüzden en az 8-9 bin yıl önce Cilalı Taş Dönemi olarak da adlandırılan Neolitik Çağ’da başlamıştır. IV. Kat Yeşilova Höyüğü’nün en uzun süreli ve en kalın kültür katıdır. Yıllar içinde genellikle tahribatlardan sonra yeniden inşa edildiği anlaşılan 10 mimari kata sahip bu sürecin kendi içinde üç evrede gelişim gösterdiği anlaşılmıştır.

IV. Kat: Neolitik Çağ Yerleşimi ova yüzeyinin 3- 4 metre altında , Neolitik dönemin ilk katlarında yer yer küllü alanlar ve sıkıştırılmış toprak tabanlarla karşılaşılmıştır(Yeşilova IV 7-8). Taban kalıntıları ve yanık izlerinden bu alanda oval ya da dörtgen planlı saz ve ağaç dallarından oluşan kulübelerin olduğu anlaşılmıştır. Yanık kalıntılarının çoğunun saz türü bitkilere ait olması nedeniyle kulübelerin yapımında sazın yoğun olarak kullanıldığını söyleyebiliriz. Kulübelerin etrafından çıkan ocak ve kül kalıntıları günlük işlerin ve pişirmenin kulübelerin çevresinde gerçekleştirildiğini göstermesi bakımından önemlidir.


Yeşilova IV. 5-6. katlarında yapılara ilişkin yalnızca taban kalıntıları ortaya çıkartılmıştır. Yeşilova’da çadır ve kulübe türü barınakların kullanıldığı bu dönemden sonra, yuvarlak planlı yapıların kullanıldığı bir süreç başlamıştır(IV.2 kat). Yeşilova Höyüğü’nün IV.1a-c,2-3. katlarında toplum yaşamında ortaya çıkan yenilikler, nüfus artışına bağlı olarak daha büyük aile gruplarının yaşadığı konutların ortaya çıkması, başka bir deyişle büyük boyutlu mimarlığın doğuşu, insanın yaşam ekonomisi adını verdiğimiz beslenme türünün değişmesiyle yakından ilgilidir. Yeşilova Höyüğü’nde konut olarak tanımladığımız kalıcı barınak ve yerleşik yaşam ancak, göç etmeden aynı yerde sürekli olarak besin elde edilebilecek bir düzen kurulduktan sonra ortaya çıkmıştır.

IV. 1. kat höyüğün en uzun süreli yerleşim olarak bilinmektedir(Yeşilova IV.1a-c). Neolitik yerleşimin MÖ.6000-5700 yılları arasındaki son dönemini temsil eden ve yüzey toprağının 1- 2 metre altındaki bu katlarda 0.60- 0.80 m . kalınlığında taş temelleri olan dikdörtgen planlı 5x6 ve 6x8 m. boyutlarında mekanların inşa edildiği saptanmıştır.

Yan yana birbirinden ayrı inşa edilen taş temelli yapılar ortak bir avluya bakmaktadır. Alanın genelinde 7 mekan açığa çıkartılmıştır. Tek odalı yapıların batıya doğru çekilerek belirli bir sırada inşa edildikleri kapılarının güneye bakacak şekilde uzun duvarların ortalarına yapıldığı saptanmıştır. Mekan aralarındaki boşlukların ve avlunun yoğun ezgi ve öğütme taşı kalıntılarından işlik olarak kullanıldıkları anlaşılmıştır. Mekanların taş temel üst yapısına ilişkin günümüze fazla bir kalıntı ulaşmamıştır. Yapıların duvarları bu dönemdeki kerpiç bloklarının kullanıldığı geleneksel mimari tarzın dışında bir yöntemle, 10- 15 cm . kalınlığında kalıp içine dökülen ve kili toprak bitki kalıntıları karışımından oluşan bir çamur olan “mühre” ile yapılmıştır. Mekanların genellikle batı taraflarında üzeri çamur sıvalı taşlarla yapılmış platformlar ve tahıl öğütmek için kullanılan mutfak işliği bulunur. Bunun dışında serpantin taşından yapılan balta , çakmaktaşı kesicilerinde bulunduğu taş işlikleri , dokuma işlikleri ve çanak çömlek üretim yerleri günlük yaşamın en önemli izleri olarak karşımıza çıkar. Mekanların bazılarının içinde küçük ocaklar yer alırken çoğunlukla fırınların avluda olduğu görülmüştür. Dolayısıyla avluların toplum yaşamı içinde önemli bir yerinin olduğu anlaşılmaktadır.

III.Kat: Kalkolitik Çağı Yerleşimi Neolitik dönem yerleşimi aynı alanın kuzeyinde Yassıtepe alanına kadar yayılım göstermiştir ve MÖ. 5700 yılları civarında bir yangın sonucu terk edilerek ortadan kalkmıştır. Yeşilova’nın en az 500 yıl sonra bu kez öncekinden çok farklı bir topluluk tarafından istilaya uğradığı anlaşılmıştır. Bu yeni gelen topluluklar koyu renkli çanak çömlekleri ve oval planlı çukur evleri ile ilkel bir yapıya sahipti. Sözünü ettiğimiz bu süreç Kalkolitik Çağ olarak adlandırılan bir dönemi işaret etmektedir. Neolitik toplulukların nereye gittikleri ve yeni gelenlerin nereden geldikleri çok iyi bilinememektedir. Bilinen bir şey varsa o da, Yeşilova’da yaşayan ilk toplum her iki süreç içinde defalarca çevredeki derelerin taşkınlarıyla karşılaştığı ve alana yığılan alüvyonların etkisiyle yaşamın gittikçe zorlaştığıydı.





II.Kat:Tunç Çağ : Yeşilova Höyüğü’ndeki Tunç Çağ kültürü daha çok mezarlar ve çanak çömlek buluntuları ile temsil edilmektedir.Mimari kalıntılara rastlanmamasına karşın geniş bir alanda Kalkolitik tabakaların üstünde dağınık durumda Erken Tunç I dönemine ait çanak çömlek parçaları tespit edilmiştir. Yeşilova Höyüğü’nün merkezinde (I No’lu alanda) küp içine yakmadan yapılan gömülerden oluşan mezarlığın bir bölümü açığa çıkartılmıştır.

Kazı Ekibi

Bakanlık Temsilcileri:
2008 - Behçet Süzen
2009 - Serçil Torlak
2010 - Nur Soyer
2011 - Lale Pancar
2012 - Azize Karabağlı
2013 - Handan Özkan
2014 - Ali Güçlü
2015 - Tuğba Çavuşoğlu
2016 - Mehmet Eneze, Veysel Dağ, Levşa Erdem
2017 - Elif Akgül, Yaşar Kepenek, Nur Soyer
2018 - Sevim Acarsoy, Ulaş Göçmen
Ekip:
Araş.Gör. Betül Fındık, Selinay Güven , Emre Doğan, Berk Atalay, Samet Mozka, Hüseyin Mert, Zahide Karatepe, Hazel Şen, Zeynep Düşlem Çil, Müge Candoğan, Tuğçe Gökkaya, Şeyma Dilara Işık, Zeynep Çetinsoy, Ece Eren ve Günce Pelin Öçgüden, Burcu Yılmaz (Restoratör), Şebnem Kutlubay, Muhammet Balcı, Özlem Vatansever, Merve Gölcü, Yunus Emre, Sefa Aksoy, Yiğit Ersöz, Dilara Çolak, Merve Tuncer, Elçin Günay, Sibel Ayırkan, Burçin Uğurdan, Asiye Toprak,Yüksel Duygu, İrem Şahin, Aybüke Nacar, Elif Eryılmaz, Özge Nesritürk, Büşra Kaygın, Seyit Kaya, Hamdi Ekiz, Ayla Ünlü, Ufuk Çetinkaya, Pınar Tunç Altun, Prof.Dr. Mehmet Işıklı, Yar.Doç.Dr.Tayfun Caymaz, Ar.Gör.Dr. Gülnur Sümer, Yar.Doç.Dr.Filiz Ay, Mehmet Yurtsever, A.Uygar Erdinç, Volkan Darıserper, Eylül Dergi, Melis Erülgen, Kerime Fındıkçı, Serdar Çetin, Nurten Hürmet, Dilara Var, Merve Demirci, Muhip Çarkı, Ozan Aydoğdu, Ali, Evren Acar, Serdar Duman, Ar.Gör. Bora Temür, Mehmet Cevher, Ayşen Çelebi, Sezen Palamutçu, Selim Voyna, Kemal Baş, Harun Reşit Şahan, Utku Saltık, Hale (Erkan) Ersoy, Yeşim Aksun, Bengisu Özgen, Banu Çelik, Övünç Körez, Hüseyin Şen, Cüneyt Serkan, Murat Öğren, Taylan Dede, Baylan Başdemir, Fulden Ayli, Gonca Özdere, Alev Boyacı, Meriç Arslan, Serap Akçay, Çiğdem Kara, Yeliz Özer, İlkay Aktan, Hatice Kuralay, Tuğçe Çetiner, Hülya Seyrekoğlu, Başak Özdemir, Derya Dalkıran,Fatma Durmaz, Beste Şenoğlu, Ali Yıldırım, Hamide Karakaş, Behiye Begüm Tütüncü, Işık Kurtman, Şahin Menteşe, Burcu Birinci, Eda Aytekin, Yağmur Yıldırım, Mehtap Öztürk, Gülcan Faika Ülvay, Kasım Öztürk Yasemin Aygün, Özcan Dursun, Dilay Demirbolat, Burcu Karaca, Nilüfer Kaçamak, Zeynep Laçin, Özge Bozkurt, Esra Aydın, Nigar Kutlu, İbrahim Hatem Çolak, Gurbet Engin, Canan Koyuncu, Meryem Kızıl, Bilge Pasin, Pırıl Dikmelik, Merve Tevkür, İrem Şükran Konuşkan , Fikret Aksoy, Gökhan Samaraz, Emre Baytan, Gökhan Baykuş, Mehmet Alabaş, Burcu Güneyli, Meltem Çatalkaya, Kübra Çayan, Cahide Gizem Tırıl, Sibel Denktaş, Menekşe Yıldız, Damla Altıöz, Burçin Kesikli, Nergis Gürses, Müyesser Çetinkaya, Eftal Ordu, Merve Çaylak, Yağmur Soydan, Kenan Muslu, Ar.Gör.Aylin Kapsız, Kaan Yıldırım, Eray Aksoy , Merve Hepiyiler , Kaan Yıldırım, Gözde Özçolak , Ece Pala, Pırıl Dikmelik ,Didem Turan , Helin Erdizer , Çağdaş Beyazdemir , Senay Sever , Gökçe Güngör, Selver Aslan , Ahu Yılda , Özge Cengiz, Gözde Tay, Tuğçe Çınar, Deniz Kurtuluş, Ufuk Doğangül, Nurcan Hacıoğlu, Ömer Cankut Atalay, Meltem Bilge, Mehmet Yiğit Toyka, Mustafa Çoban, Emre Berk Öndin, Bekir Tatar, Tuğçe Emir, Seniha Arslan, Pelin Kaçar, Esra Dursun, Belgin Yıldız, Kevser Öztürk, Taylan Taşkın, Remziye Akyol, Beza Solmaz, Cemal Koç, Yeşim Doğan, Ergin Tatar, Özgen Çelik, Hazel Şen, Furkan Var, Mehmet Can Ünal, Mısra Yanık, Ayberk Tüfekçi, İrem Karaarslan, Ece Eren, Yüksel Duygu Karanfil, Aleyna Tugce Bakkal ,Müge Cengiz (Mimar), Mehmet Akif Erdem, Suzan Yılmaz, Elif Külkömür, Melek Melisa İlbasan, Yekta Işık, Olcay Çetin Aysel Arslan Diker, Ayfer Doğan, Barış Isıyel, Bilgehan Demir, Ceren Birinci, Eda Kama, Eylül Tuncer.